Mamo gdzie mieszkają emocje?”, czyli kilka słów o codziennym wspieraniu rozwoju emocjonalnego dziecka – Marta Frankowicz

„MAMO GDZIE MIESZKAJĄ EMOCJE?”,

 CZYLI KILKA SŁÓW O CODZIENNYM WSPIERANIU ROZWOJU EMOCJONALNEGO DZIECKA

 

            Zapewne każdy Rodzic codziennie obserwuje jak intensywnie dzieci doświadczają  świata i bogactwa własnych emocji i uczuć oraz z jaką łatwością i zawrotną prędkością przechodzą od ekspresji radości do ekspresji smutku, czy złości. Obserwacja takiej dynamiki dziecięcych przeżyć i reakcji często rodzi pytania o to jak towarzyszyć im w uczeniu się języka emocji? W jaki sposób ułatwić dzieciom proces przechodzenia od „emocji słabo uświadamianych” do „świadomie kontrolowanych”, czyli jak stać się mądrym przewodnikiem po świecie emocji?

            Nie ulega wątpliwości, że sposób doświadczania, rozpoznawania, rozumienia i ekspresji emocji ulega zmianom przez całe życie. Natomiast w pierwszych latach życia dziecka proces ten jest najbardziej dynamiczny i zróżnicowany. Mały człowiek nabywa wielu kluczowych  umiejętności w obszarze  tzw. inteligencji emocjonalnej. Przejawia się to między innymi w: znajomości własnych przeżyć, umiejętności kierowania emocjami, ale również w rozpoznawaniu emocji u innych oraz  w umiejętności nawiązywania i podtrzymywania relacji z innymi osobami.

            Chcąc zadbać o wyposażanie dziecka w powyższe kompetencje warto uczyć dzieci empatycznej, pozytywnej komunikacji i na co dzień sięgać po bajki psychoedukacyjne przybliżające dziecku świat emocji. Podczas  wspólnego oglądania i czytania wraz z dzieckiem można przyglądać się z bliska, choć bezpiecznie wszystkim emocjom i uczuciom: radości, złości, smutkowi, czy oswoić strach, a nawet wściekłość. Spokojne rozmowy o przeżyciach dziecka ubrane w historię bohatera opowiadania podpowiadając różne sposoby na  oswajanie, czy kontrolowanie uczuć wpływają na wzmocnienie umiejętności radzenia sobie również z tymi niechcianymi emocjami.  Opowieści ułatwiają nie tylko rozmowę o przeżyciach, ale też o zasadach budowania dobrych relacji z innymi, czy o obowiązujących normach społecznych. Pozwala to na nabywanie umiejętności wyrażania uczuć z zauważeniem i poszanowaniem przeżyć i potrzeb wszystkich osób zaangażowanych w daną sytuację.

            Czytając zwracaj uwagę dziecka na ilustracje i zadawaj pytania dotyczące bohaterów, np. „spójrz na… jaką ma minę? jak myślisz dlaczego?”. Jeśli zauważysz, że dziecko ma z tym trudność pokaż mu obrazek z różnymi „buźkami” i poproś żeby wskazało tę, która jego zdaniem najlepiej pasuje. W miarę nabywania przez dziecko umiejętności rozpoznawania emocji możesz pogłębiać ich rozumienie i nazywanie pytając np.: „czy .. jest wesoły, czy smutny?”, „jak myślisz dlaczego on jest wesoły/smutny?”, „co można zrobić żeby… był znowu wesoły/poczuł się lepiej?”. Wspólne rozmowy na temat emocji są pomocne zarówno w poznaniu i zrozumieniu coraz większej liczby uczuć jak również w rozumieniu    wynikających z nich  reakcji i zachowań własnych oraz innych osób.

            Poniżej znajduje się lista z propozycjami książeczek do wspólnego przeglądania i czytania oraz  propozycje na wspólne zabawy i rodzinne gry dzięki którym dziecko będzie mogło    rozwijać i doskonalić umiejętności regulowania własnych emocji. Zachęcam, aby książeczki, czy zabawy swobodnie dobierać do aktualnych możliwości i potrzeb dziecka, a podane przedziały wiekowe traktować jedynie orientacyjne. Pamiętajmy, że każde dziecko jest wyjątkowe, a jego  aktualne potrzeby i preferencje dynamicznie się zmieniają. Stąd na liście znajdziecie Państwo zarówno książeczki, które w sposób konkretny, obrazowy i bliski dziecku poruszają daną tematykę, jak i te które odnoszą się do niej w sposób bardziej symboliczny, metaforyczny. Dobrej lektury!

 

  1. Propozycje na „dobry start” dla dzieci do 2 roku życia
  2. Propozycje dla dzieci 2 i 3 letnich
  3. Propozycje dla dzieci 3- 4 letnich, w tym dzieci rozpoczynających edukację przedszkolną 
  4. Propozycje książek dla dzieci 4 i 5-6 letnich
  5. A na koniec propozycje książek do zadań Specjalnych